تحلیل سناریو

نمودار تبادل پوشیده

تحلیل سناریو

سرشت انسان را با تحلیل سناریو نیز می توان توصیف کرد. سناریوی روانی که برای هر فرد رقم زده شده، عبارت است از برنامه در جریانی که او برای دوام زندگی خود دارد، این سناریو به فرد دیتکه می کند که در زندگی چه هدفی را دنبال کند و برای رسیدن به آن هدف چه مسیری (مسیرهایی) را بپیماید. فرد، آگاهانه یا ناآگاهانه، برنامه ای را که پیش روی دارد، از روی بی اختیاری به اجرا در می آورد. همان طور که پیش از این گفته شد، افراد اساساً در هنگام تولد خوب هستند، اما مشکلاتشان از سناریوهای بدی سرچشمه می گیرد که در خلال دوران کودکی خویش می آموزند.

برن (1961) از همان آغاز نظریه سناریوها را به عنوان بخشی از نظریه تحلیل تبادلی (TA) خود مطرح کرد. سناریوی زندگی همان برنامه زندگی است که خود کودکی شما در سال های نخست زندگی تان انتخاب می کند. این سناریو مبتنی بر پیام هایی است که شما از خود کودکی والدینتان دریافت می کنید. برای مثال، دختری کوچک به درخواست مادرش این طور برخود فرض می کند که باید پدر الکلی اش را نجات دهد. همین سناریو ممکن است یک بار یدگر بعدها در زندگی او پدید آید، یعنی زمانی که می کوشد شوهری الکلی را از مخمصه نجات دهد تا بخشی از نتایجی را که از تجربه نخست خویش آموخته دوباره محقق سازد اتفاق افتد. یا مثلا با آنکه خود والدینی و خود بزرگسالی مادر و پدرتان ممکن است شما را به طرزی خردمندانه با جملاتی همچون موفق باشید مورد تشویق قرار داده باشند، دستورها یا فرمان های خود کودکی والدینتان این پیغام را به شما منتقل کرده اند که از عهده آن کار بر نمی آیید.

این گونه فرمان ها همان ممانعت کردن ها و دستورهای منفی هستند که کودک معمولاً از والد جنس مخالف (دختر از پدر و پسر از مادر) دریافت می کند. فرمان ها یا دستورهای منفی به ندرت مورد بحث قرار می گیرند و بر زبان آورده می شوند. ارزش هایی که ما به عنوان رهنمود در زندگی خود از آنها تبعیت می کنیم، ممکن است از همین فرمان ها سرچشمه بگیرند. این امر و نهی ها تعیین می کنند که ما در زندگی درباره جنس، شغل، مادیات، ازدواج، خانواده، تفریح یا بازی و افراد چگونه فکر کنیم و چه احساسی داشته باشیم. برای مثال، وقت و پول خود را هدر نده.

بهترین راه برای اطلاع از این سناریوهای درون خود آن است که ببینیم اوقات خود را چگونه سپری می کنیم و با دیگران چه روابط (تبادلات)ی داریم. این سناریوها بر اساس درون مایه های عمده ای شکل گرفته اند، مثل سناریوی آزارگری، سناریوی تنبلی، سناریوی موفقیت طلبی، سناریوی ناکامی جویی، سناریوی سرزنش گری، سناریوی آشفته سازی، سناریوی خشنودسازی و سناریوی محاسبه گری. همچنین سناریوها را می توان به سه نوع عمده تقسیم کرد: برنده، بازنده و خنثی. به نظر می رسد عده معدودی همیشه به طور طبیعی برنده هستند و به هر چه دست می زنند تبدیل به طلا می شود. در مقابل، عده معدود دیگری که تعدادشان از گروه نخست اندکی بیشتر است، در زندگی ظاهراً همیشه بازنده هستند، اینان به هر کاری دست می زنند با فرجام خوبی روبرو نمی شوند. اما اکثریت که شاید تعدادشان 80 یا 85 درصد را تشکیل می دهد، از سناریوی نقش های خنثی پیروی می کنند. این افراد اغلب این جمله را بر زبان می آورند: اما لااقل … (من به مدرسه رفتم و نمرات خوبی نگرفتم اما لااقل مردود نشدم).

اصطلاحات و تمثیلاتی که در تحلیل تبادلی به کار می روند، عمدتاً از افسانه های خیالی و داستان های پریان به عاریت گرفته شده اند. برای مثال، سناریوی سیندرلا اساساً یک برنامه معقول یا سازگارانه به حساب نمی آید، زیرا فردی که دایم در حال انتظار در گوشه ای می نشیند، هیچ گاه موفق به دیدار شاهزاده یا گرفتن جایزه نمی شود. حتی رنج فراوانی که سیندرلا به خاطر نامادری و ناخواهری هایش متحمل می شود به او کمکی نمی کند. سناریوی بابانوئل نیز بر افسانه مشابهی مبتنی است. از آنجا که سناریوهای زندگی در خردسالی شکل می گیرند، انتخاب داستان های زندگی کودکان مستلزم دقت زیادی است. مجموعه کتاب هایی در فهرست راهنمای مطالعه برای کودکان وجود دارد که به اعتقاد ما برای کودکان و خانواده هایشان مفید هستند.

 

 

نمودار سناریوی زندگی، دستورها و فرمان ها

 

خلاصه آنکه برن معتقد بود سناریوها پنج مؤلفه را دارا هستند:

1- دستورالعمل هایی از سوی والدین.

2- رشد شخصیت بر اساس دستورهای والدین.

3- تصمیم جدی در خردسالی درباره خود و زندگی.

4- تمایل مفرط به موفقیت یا ناکامی.

5- انتخاب الگویی برای رفتار.

 

برای دیدن لیست تمام مطالب مربوط به این نوشته و فنون مشاوره می توانید اینجا کلیک کنید 

Related posts:

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *

*